Ryzyka dla dostępności i funkcjonowania podmiotów leczniczych

Zgłaszamy uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD439).

Stowarzyszenie Menedżerów Opieki Zdrowotnej (STOMOZ) przekazało Ministerstwu Zdrowia uwagi do projektu ustawy UD439, który ma zmienić zasady zatrudniania i wynagradzania personelu medycznego oraz rozszerzyć obowiązki kontrolne w systemie ochrony zdrowia. Zdaniem organizacji projekt wymaga doprecyzowania i uzupełnienia oceny skutków dla pracodawców, świadczeniodawców oraz pacjentów.

Projekt z 24 lipca 2026 r. przewiduje m.in. ograniczenie łącznego wymiaru zatrudnienia do równowartości dwóch etatów, szczególne wymagania dotyczące zatrudnienia w szpitalach i poradniach specjalistycznych, limity wynagrodzeń oraz nowe obowiązki związane z treścią umów i oświadczeniami personelu. Niedostosowane umowy mają wygasnąć z końcem 2026 r.

Najważniejsze zastrzeżenia STOMOZ

• Ryzyko ograniczenia dostępności personelu. Limit dwóch etatów oraz wymóg zatrudnienia w wymiarze co najmniej połowy etatu mogą ograniczyć obsadę w podmiotach korzystających z pracy specjalistów w niewielkim wymiarze. Projekt nie przedstawia analizy skutków według zawodów, specjalności, regionów i rodzajów świadczeń.
• Regulacja obejmuje zróżnicowane modele działalności. Projekt może oddziaływać na POZ i Opiekę Koordynowaną, szpitale, AOS, podmioty o mieszanej strukturze finansowania oraz świadczeniodawców prowadzących działalność komercyjną. Wątpliwości dotyczą także komercyjnych teleporad, które zwykle są rozliczane za wykonaną wizytę, a nie według wymiaru etatu.
• Projekt przewiduje odpowiedzialność kierowników bez narzędzi do weryfikacji. Kierownik podmiotu ma odpowiadać za przestrzeganie limitów związanych z zatrudnieniem pracowników, chociaż opiera się wyłącznie na oświadczeniach personelu i nie ma dostępu do danych o wszystkich umowach zawartych przez daną osobę. Projekt nie tworzy bezpiecznego mechanizmu potwierdzania zgodności z limitami.
• Niejasna podstawa limitów wynagrodzenia. Pojęcie stawki godzinowej brutto ma odmienne znaczenie przy umowie o pracę, umowie zlecenia i współpracy B2B. Projekt nie określa także, jak traktować wynagrodzenie za gotowość do pracy pod telefonem oraz usługi opodatkowane podatkiem VAT.
• Skutki dla zawartych umów i projektów społecznych. Krótki okres dostosowawczy i ustawowe wygaśnięcie umów mogą zakłócić realizację kontraktów z NFZ, projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej oraz działań fundacji i stowarzyszeń posiadających status podmiotów leczniczych.
• Pomijane formy aktywności zawodowej. Projekt nie wyjaśnia sposobu uwzględniania zatrudnienia lekarzy, pielęgniarek i pielęgniarzy, ratowników medycznych, fizjoterapeutów na uczelniach, świadczeń udzielanych w związku z kształceniem klinicznym ani relacji pomiędzy zgodą kierownika podmiotu leczniczego a zasadami dodatkowego zatrudnienia nauczycieli akademickich.
• Ochrona danych osobowych. Łączenie danych o wynagrodzeniu, czasie i formie zatrudnienia z numerem PESEL oraz numerem prawa wykonywania zawodu wymaga wykazania niezbędności i proporcjonalności. STOMOZ wskazuje na potrzebę oceny skutków dla ochrony danych oraz stosowania danych zagregowanych lub pseudonimizowanych wszędzie, gdzie pozwala na to cel przetwarzania, w tym w konsultacji z PUODO.

Propozycje przedstawione przez STOMOZ

• jednoznaczne zdefiniowanie czasu pracy, jego równoważnika, stawki godzinowej brutto i składników wynagrodzenia objętych limitami;
• zróżnicowanie obowiązków według rodzaju świadczeń, modelu finansowania i rzeczywistego związku danej umowy z realizacją kontraktu NFZ;
• wprowadzenie centralnego mechanizmu potwierdzającego wyłącznie zgodność albo brak zgodności z limitem, bez ujawniania szczegółów innych umów;
• wyłączenie odpowiedzialności kierownika, który przyjął prawidłowo złożone oświadczenie i wykonał określone w ustawie czynności sprawdzające;
• wydłużenie okresu dostosowawczego oraz zabezpieczenie ciągłości umów z NFZ i projektów finansowanych ze środków publicznych;
• uzupełnienie OSR o koszty ponoszone przez podmioty lecznicze (w tym komercyjne), wpływ na podaż pracy personelu, dostępność świadczeń oraz skutki dla sektora prywatnego i społecznego;
• przeprowadzenie oceny skutków dla ochrony danych oraz ograniczenie zakresu centralnie przetwarzanych danych identyfikujących.

STOMOZ podkreśla, że przepisy dotyczące wynagrodzeń i organizacji pracy personelu medycznego bezpośrednio wpływają na zdolność podmiotów do zabezpieczenia dyżurów, utrzymania poradni i realizacji umów z NFZ. Regulacja powinna opierać się na mierzalnych kryteriach, zapewniać możliwość zgodnego z prawem zweryfikowania obowiązków oraz uwzględniać różnice pomiędzy poszczególnymi segmentami systemu ochrony zdrowia.

Załączniki